1.Hiện tượng đa nghĩa
Trước đây tôi cứ cho rằng hiện tượng này chỉ xuất hiện trong tiếng anh như chữ "interest" ngoài nghĩa là hứng thú còn có nghĩa là "lãi suất"
thì thật ra trong tiếng việt nó cũng có hiện tượng này, mà thậm chí là phổ biến, đơn cử như"
Chạy là di chuyển bằng bằng chân - chạy bộ
Nhưng chạy cũng có thể là đồng hồ chạy, chương trình chạy

2.Kết hợp tiếng anh + ngôn ngữ bản địa trong giao tiếp (Chưa được nghiên cứu nhiều)
Hay còn tên gọi khác là "Code-mixing"
Ví dụ: Ê, Deadline xong chưa mày?
Nay đi bar không?

3.Thiếu vắng từ tương đương khi dịch (lexical gaps)
Ví dụ ở Việt Nam dịch university là đại học, nhưng bản chất mô hình lại là college 
nhưng nếu ta dịch chữ college thì lại ra là cao đẳng cộng đồng
Mà bản chất cao đẳng của việt nam cũng không giống college ở phương tây
và dĩ nhiên chữ cộng đồng lại càng không có

4.Sự trượt cấp độ
Ngày xưa, movers chỉ tương đương A1, nhưng ngày nay để thực sự ở trình độ movers, đôi khi bạn phải A2, thậm chí A2+
Những ai luyện thi hay sát sao cho học sinh luyện sẽ biết, bây giờ đòi hỏi một trình độ cao hơn nhiều

5.Sự chuyển đổi tính cách trong chuyển đổi ngôn ngữ
Những ai học tiếng ngôn ngữ khác đủ sâu sẽ hiểu, khi ta thực sự thành thạo một ngôn ngữ, ta tự động có xu hướng tạo ra một nhân cách tương đối khác khi ta giao tiếp bằng ngôn ngữ đó
Ví dụ khi ta nói tiếng Anh ta trở nên logic hơn, rõ ràng hơn
Khi ta nói tiếng Ý, giọng ta bỗng trở bổng hơn, ta có cảm giác vui hơn
Điều đó thể hiện là ta đang thực sự vẫn đang bắt chước khuôn mẫu của những ý tưởng, chứ chưa thực sự chuyển thể qua bản dạng của chính mình
Nói dễ hiểu: "Ta có cảm giác ta đang đóng vai, một lối nói có sẵn trong tiếng anh chứ không phải là chuyển thể con người của mình sang ngôn ngữ tiếng anh để thể hiện"

6. Cảm giác học mãi và tính sáng tạo trong ngôn ngữ
Tôi luôn có một cảm giác là mình học tiếng anh rất nhiều, dĩ nhiên học nhiều thì giỏi hơn rồi, và đến một lúc tôi tin tôi sẽ tương đương trình độ người bản xứ, nhưng mãi mãi chỉ tương đương thôi, tôi không thể trở thành người bản xứ. Vì thế, tôi cảm giác ta chỉ được phép học chứ không được sáng tạo cái ngôn ngữ mà ta học chứ không phải mẹ đẻ. nói đơn giản: Dường như chỉ có dân bản địa mới được quyền, có cảm giác họ được phép sáng tạo"

Và khi tôi đi tìm hiểu sâu thì cái này gọi là "sự bất an về ngôn ngữ", người ta phát hiện là người học thường thấy mình kém hơn hoặc thiếu tư cách để điều chỉnh hoặc sáng tạo hoặc tự tin dùng theo lối riêng như chơi chữ, ẩn dụ hay hoán dụ,...

7.Tự do từ vựng
Nếu trong tài chính ta có chữ "Tự do tài chính", thì trong ngôn ngữ ta cũng có thuật ngữ "tự do từ vựng", ám chỉ đến một lúc ta sẽ hiểu biết đủ để sử dụng trong các tình huống linh hoạt mà có độ sâu
Đến đây, ta phải làm rõ: tự do
Tự do không phải là giàu
Nghĩa là bạn không cần thật sự có rất nhiều tiền hay rất nhiều từ vựng để phô diễn, mà tự do ở đây là bạn không còn sợ hãi và phụ thuộc vào việc cần từ vựng

8.Tính cảm thấu
Một hôm tôi lục lại các từ vựng về cảm xúc mà tôi đã ghi chép rất cẩn thận vào sheet để học, dĩ nhiên tôi rất hiệu quả nhưng khi review lại tôi nhận ra, tôi có thể ghi nhớ chúng một cách cơ học nhưng không thực sự cảm nhận được chúng.
Ví dụ trong tiếng việt: Khi tôi nói tôi buồn, nghĩa là tôi đang hơi buồn. Còn khi tôi nói, tôi rất buồn, nghĩa là tôi phải sắp chết đến nơi
Trong tiếng anh cũng có, nhưng khi tôi học, tôi có thể nhớ nhưng lại không có cảm giác dao động về mặt cảm xúc
Tôi tìm hiểu thì mới biết hóa ra đó là "khoảng trống cộng hưởng cảm xúc", nghĩa là tôi biết đó là buồn - buồn hơn - rất buồn, nhưng tất cả chỉ dừng ở cấp độ, chứ không cảm nhận được
Và thứ hai là thiếu khả năng phân biệt vi tế cảm xúc, là vì tôi không hoặc chưa có trải nghiệm sống gắn liền và dùng từ đó, tôi không hoặc thiếu ngữ cảnh thật 

9.Bào tài nguyên
Tôi có một vấn đề mà tôi có để ý là trình độ tiếng anh của tôi rất tốt, việc đọc báo tiếng anh hay xem những video nước ngoài thời sự hay xem phim không cần phụ đề là chuyện gần như hằng ngày. Nhưng vẫn có một chút cảm giác thế này, khi tôi đọc sách báo tiếng việt, có cảm giác nó rất thoải mái, kiểu pick it up and read it. Nhưng trong tiếng anh, tôi vẫn có cảm giác là intended to do chứ không phải là thật sự là chính mình
Thì khi tôi đi tìm hiểu thì mới biết đó gọi là hiện tượng "giảm công suất"
Khi người học L2 dù trình độ giỏi đến đâu, thì việc luyện tập bằng L2 với họ vẫn cần ý chí

10.Tăng tải nhận thức và quay trở về với tiếng mẹ đẻ
Khi học tiếng anh một cách bài bản, bạn sẽ hiểu cảm giác của tôi là, chúng ta đôi khi không thực sự hiểu hết nghĩa, nhưng chúng ta vẫn tiếp tục, vì như vậy sẽ khiến đầu óc ta trôi vào nhịp hiểu của ngôn ngữ L2. Nhưng vấn đề là vầy, khi ta phải đọc tài liệu chuyên ngành hoặc chuyên môn đòi hỏi tính chính xác, cụ thể là khi tôi học đại học chẳng hạn. Đôi khi tôi phải đọc 1 tài liệu ở 2 ngôn ngữ và thậm chí phụ trợ vào ngôn ngữ L1 để đảm bảo tôi hiểu hết để chắc chắn điểm được bảo toàn
Và thậm chí không chỉ tôi mà cả giáo viên cũng chịu áp dụng switch code về ngôn ngữ L1 

11.Hình ảnh hóa, cảm xúc hóa 
Tôi tò mò là khi tôi học chữ subsidy nghĩa là trợ cấp, thì tôi nghĩ đến mặt chữ và âm thanh nhưng tôi tự hỏi người bản ngữ thì họ nghĩ tới cái gì khi họ nghĩ về từ vựng đó
Thì tôi mới nhận ra, ta kích hoạt ngôn ngữ bằng ý nghĩa và trải nghiệm
Và cách học đúng khi nghĩ về những từ vựng hơi hình tượng là ta phải có một hình thù trong đầu ta về từ đó

12.Học như hát
Tôi để ý có một vài người nổi tiếng họ rất thích dùng tiếng anh, nhưng tôi để ý khi họ dùng thì bất kì lúc nào họ cũng sẽ dùng chính xác lại theo cụm giống vậy, và không chỉ quan sát ở họ mà còn ở cả những người xung quanh tôi
Điều này được lí giải qua lối học theo chunk, học lưu vết âm thanh như một bản nhạc

13.Học cao và học hiệu quả
Tôi nhận ra một điều là tôi học tiếng anh tới một trình độ rất cao mà tôi có thể nói chuyện sành sỗi với người bản xứ về các chủ đề khó nhưng vấn đề của tôi là rất ít có người bản xứ nào ở việt nam mà sẵn sàng nói chuyện với tôi về nó, nghĩa là trong tình huống của tôi, thì tôi sẽ có thể gặp người nước ngoài nào đó để nói tiếng anh nhưng vấn đề nếu tôi sử dụng ngôn ngữ tiếng anh ở trình độ cao, họ sẽ không hiểu. Vậy nó rơi vào vòng lẩn quẩn là ta đang học không cần thiết mà nếu không học sẽ bị xem thường là học không tới

14.Tư duy tổng quát và tư duy trọng tâm
Trong tiếng anh, khi dùng ta thường rất cụ thể hóa 1 thứ để nói, nhưng trong tiếng việt thì thường nói rất chung chung. Viễn dẫn qua các cụm từ phổ quát hay được dùng
Trong tiếng anh khi người ta nói về một thứ, khi giải thích, người ta thường dùng cụm "in term of", nghĩa là nói cụ thể về
Trong tiếng việt người ta lại hay dùng cụm: Nói chung là, đại khái là

15.Sự mông muội ở giai đoạn đầu 
Hầu hết học sinh ielts của tôi đều mô tả cho tôi cảm giác là dù chúng có học nhiều thế nào, thì chúng vẫn cảm giác không hiểu hết, chúng cảm thấy không biết mình đi có đúng hướng không. Cái này gọi là hiện tượng "ngôn ngữ trung gian", mà tôi đã tìm hiểu. 
Cái thứ hai là hiện tượng "hóa cứng", khi đạt đến một trình độ, người học sẽ có xu hướng giữ vững lòng tin vào điều đó, kể cả lỗi sai của mình
Cái thứ ba là hiện tượng "học tập của người lớn", vì người lớn không học như trẻ con là dùng trí tưởng tượng, sự vui vẻ và tò mò mà dùng chủ yếu logic,suy luận, lí trí

16.Tự khám phá là bản chất, còn học tập là phụ
Học ngôn ngữ không thể theo kiểu: Ê, từ vựng nè, học đi. 
Hay là: Hồi xưa anh hay xưa lỗi này lắm, mấy đứa đừng để sai
Không, sau khi tìm hiểu, tôi mới biết phạm sai lầm là điều cần thiết, vì quá trình thông qua thử - sai - sửa - nhận ra quy luật là một quá trình cá biệt mà không ai ở ngoài nên tác động
Tên chuyên môn tôi tìm hiểu gọi là ZPD (Zone of Proximal Development)
Hay còn gọi là Scaffolding - dựng giàn giáo ra, còn người học là người leo dần lên

17.Nên xem tiếng anh là một thói quen hay một chu kỳ học tập?
Phần lớn người học tiếng anh học tới trình độ trung cấp và mắc kẹt ở đó là vì họ không tiếp tục học là một lí do chính, nhưng lí do thứ 2 là họ không học chúng để thuộc về một cộng đồng, điều mà ngôn ngữ sinh ra để thực hiện vai trò của nó. Thành ra những người học này thường có xu hướng xem tiếng anh như là một chu kỳ - tôi sẽ học trong 6 tháng, 12 tháng. 
Nhưng nếu ta xem tiếng anh là một công cụ để ta gia nhập vào một cộng đồng để khám phá thêm những thứ mà ta chưa biết bởi chính ta thay vì phải qua bộ lọc dịch thuật của ai đó khác, điều đó sẽ mở ra nhiều thứ hơn cho bạn

18.Hiệu ứng "bước đệm"
Giai đoạn khi ở trình độ trung cấp, lúc đó học tiếng anh rất vất vả chứ đừng nói đến việc đọc một quyển sách tiếng anh. Và sách tôi nói ở đây không phải là những quyển sách thiếu nhi mà là những tác phẩm văn học bằng tiếng anh. Và khi trình độ càng cao lên, điều đó không hề thuyên giảm. Thì khi nghiên cứu tôi mới nhận ra: một người xem tiếng anh là L2 như tôi, thiếu nền tảng về việc tiếp xúc những kiểu văn bản văn học, và thiếu vốn từ và kiến thức nền về bối cảnh lịch sử - xã hội, điều mà những đứa trẻ người Việt nhưng sinh trưởng ở đất nước  

19.Gọi thẳng tên 
Có 1 cái nho nhỏ tôi để ý là tôi hay gọi tên người khác, nhưng tôi để ý những người xung quanh thì rất ít khi gọi tên mình trừ khi đó là ba mẹ mình, có lẽ vì tôi thích văn hóa âu mỹ gọi tên trực tiếp, và khi tôi đi tìm hiểu thì
Văn hóa Âu mỹ thường đề cao "first name basis" nên việc gọi thẳng tên là chuyện bình thường
Còn ở văn hóa Á Đông thì gọi tên thường đi kèm với vai vế, chức danh, thứ bậc nên việc né gọi tên được xem là thể hiện sự tôn trọng

20.Khác biệt hùng biện
Một trong những điều khó khăn nhất khi tôi dạy speaking cho các học sinh là họ gặp vấn đề về việc triển khai ý tưởng, hay nói gần gũi hơn là giải thích cho ý tưởng của họ hoặc nảy ra những ý tưởng trực tiếp về vấn đề. Khi đi sâu vào nghiên cứu, tôi mới biết: Người Việt có xu hướng viết vòng nói vòng vo, thiếu trọng tâm, không ưu tiên lập luận tuyến tính 
Và một cái nữa là việc ưa chuộng văn hóa nhẹ - tránh tranh luận làm những ý tưởng không dám đi thẳng trực diện

21.Những ý tưởng đơn giản nhưng đòi hỏi trình độ cao hơn
Một trong những lí do những ngày đầu tôi rất struggle với học sinh là tôi tự hỏi vì sao chúng không thể dùng những ý tưởng đơn giản để mô tả mà phải nói rất vòng vo, sau này tôi mới hiểu ra là tôi đã ở cách xa chúng một quãng rất xa về trình độ, điều đó nghĩa là tôi có rất nhiều từ vựng nâng cao để dùng và hiểu về sự đa nghĩa, cách dùng khác của những từ vựng quen thuộc
Một ví dụ là: I love her and I make her love me. 
Nhưng nếu ở trình độ cao hơn, khi nói tương đương người ta chỉ đơn giản là: I romance her
Trong đó romance trong trường hợp này là động từ, mang nghĩa là kể những câu chuyện, làm ai đó say mê mình
Nhưng rõ ràng nhìn vào đó nó đơn giản hơn nhiều, nhưng lại có chiều sâu hơn

22.Ngại ngùng khi nói tiếng anh với gia đình, bạn bè
Một trong những lí do phổ biến khiến người ta chưa giỏi tiếng anh là chưa dám dùng tiếng anh với người bản ngữ, nhưng thật ra đó chỉ là biện hộ cho chưa có môi trường. Thật ra, khi một ai đó đã vượt qua rào cản và dám giao tiếp thì chuyện còn lại rất dễ dàng
Nhưng cái thứ rào cản mà còn lớn hơn là giao tiếp tiếng anh với chính những người thân, bạn bè, đồng nghiệp xung quanh mình, kể cả giao tiếp bằng tiếng anh hoàn toàn hay code-mixing (chêm tiếng anh). Và khi đi tìm hiểu thì tôi mới biết khi chúng ta định vị mình là người học, ta có cảm giác được thông cảm và không sợ bị phán xét khi nói chuyện với người bản ngữ nhưng khi nói chuyện với người cùng trình độ như gia đình hoặc bạn bè, ta có cảm giác phải lên gân hoặc sợ bị phán xét dẫn đến ngượng ngùng hơn